Nationale wachtlijsten voor serviceflats worden almaar langer

03 November 2009

De wachtlijsten voor serviceflats worden almaar langer omdat het aanbod de vergrijzing niet kan volgen. Bovendien zijn de erkenningscriteria momenteel zo minimalistisch dat er zeer grote verschillen bestaan in prijzen en dienstverlening tussen de instellingen onderling. En ook de bewoners zijn niet altijd zo zelfstandig als doorgaans wordt verwacht. Dat blijkt uit een studie van gerontologen Geert Hermans en Christel Geerts van de Vrije Universiteit Brussel, die 142 serviceflatcomplexen en hun bewoners onder de loep namen.

Serviceflats vormen een belangrijke schakel tussen het thuis wonen en de stap naar een rusthuis. In Vlaanderen bestaat deze woonvorm intussen ongeveer twintig jaar, maar uit onderzoek van gerontologen Geert Hermans en Christel Geerts van de Vrije Universiteit Brussel blijkt dat we sterk achterop hinken met de bouw van deze flats: zo zijn er van de aangekondigde 33.304 voor 2009 nog altijd maar 13.881 voorzien. Er is weliswaar een stijging van het aanbod, maar die kan nauwelijks tred houden met de vergrijzing, met enorme wachtlijsten als gevolg.

Uit het onderzoek blijkt dat de grootste groep serviceflatbewoners ouder dan tachtig jaar is. Vanaf de leeftijd van zeventig zijn er dubbel zoveel vrouwen als mannen. De meeste mensen verhuizen naar een serviceflat omdat hun eigen huis te groot is geworden, en hun woonomgeving niet aangepast is. Ze denken ook aan veiligheid en sociaal contact en willen anticiperen op hun latere zorgafhankelijkheid.

Hoewel de flats bedoeld zijn voor ‘zelfstandige’ senioren, blijkt twintig procent in zekere mate zorgafhankelijk te zijn, vooral door mobiliteitsproblemen. Iets meer dan de helft van de bewoners doet een beroep op gezinshulp. Meer dan tien procent van de instellingen heeft geen functionele samenwerking met een zorginstelling, hoewel dit wettelijk wel verplicht is. Dat kan problemen geven bij ernstige zorgbehoefte.

De onderzoekers noteerden bijzonder grote verschillen qua dienstverlening en prijzen tussen de verschillende centra. Voor een flat van zestig vierkante meter varieerde de prijs van 400 tot 1750 euro per maand. In de ene instelling wordt het water- en elektriciteitsverbruik meegerekend, in de andere niet. In een kwart van de instellingen worden wekelijks activiteiten georganiseerd; in een ander kwart gebeurt dat zelfs helemaal nooit. De onderzoekers concluderen dat er dringend behoefte is aan een stroomlijning van de sector, en aan een uitbreiding van de momenteel erg minimalistische erkenningsvoorwaarden. Alleen zo krijgen ouderen die kiezen voor een serviceflat duidelijkheid over de voorwaarden waaraan ze zelf moeten voldoen en over de dienstverlening die ze kunnen verwachten.

Tags: serviceflats, zorgafhankelijkheid